Αθώοι κρίθηκαν και οι 24 κατηγορούμενοι εθελοντές και εργαζόμενοι ανθρωπιστικών οργανώσεων από το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων Βορείου Αιγαίου οι οποίοι την περίοδο της προσφυγικής κρίσης (2015 – 2018) δρούσαν στη Λέσβο μέσω της οργάνωσης Emergency Response Center International (ERCI) διασώζοντας εισερχόμενους τότε στη χώρα.
Οι 24 πρώην εθελοντές συνελήφθησαν πριν από επτά χρόνια – κατηγορούμενοι για εμπορία ανθρώπων και άλλα αδικήματα – και θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν ποινή φυλάκισης έως και 20 ετών. Είχαν εργαστεί για μια ΜΚΟ που διέσωζε αιτούντες άσυλο που κινδύνευαν να πνιγούν από το 2015 έως το 2018, όταν εκατοντάδες χιλιάδες μετανάστες διέσχισαν τα στενά από την Τουρκία στην Ελλάδα.
Η υπόθεσή τους είχε βρεθεί στο επίκεντρο δημόσιας κριτικής από οργανισμούς αρωγής και αγωνιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων ως απόπειρα ποινικοποίησης της ανθρωπιστικής βοήθειας και θεωρήθηκε ότι είχε βαθιές επιπτώσεις στη μεταναστευτική πολιτική σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Οι κατηγορούμενοι, που εργάζονταν για το ERCI, περιλάμβαναν την πρώην μετανάστη από τη Συρία και πρώην ανταγωνιστική κολυμβήτρια Sara Mardini, η οποία επέστρεψε στη Λέσβο για να σώσει άλλους πρόσφυγες και της οποίας η ιστορία ειπώθηκε στο ντοκυμαντερ του Netflix, The Swimmers.
Αυτή και οι άλλοι συνελήφθησαν το 2018. Απαλλάχθηκαν από ορισμένες κατηγορίες, συμπεριλαμβανομένης της κατασκοπείας, το 2023, αλλά η δίκη τους με τις υπόλοιπες κατηγορίες για διευκόλυνση της παράνομης εισόδου αλλοδαπών στην Ελλάδα, ξέπλυμα βρώμικου χρήματος και συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση ξεκίνησε μόλις τον περασμένο μήνα.
«Όλοι οι κατηγορούμενοι απαλλάσσονται από τις κατηγορίες» γιατί στόχος τους «δεν ήταν η διάπραξη εγκληματικών πράξεων αλλά η παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας», είπε στο δικαστήριο την Πέμπτη ο πρόεδρος του δικαστηρίου Βασίλης Παπαθανασίου. Ενώ ο εισαγγελέας Δημήτρης Σμυρνής είχε εισηγηθεί νωρίτερα την αθώωσή τους, τονίζοντας ότι «δεν έχει αποδειχθεί ανεξάρτητη βάση που να θεμελιώνει την ποινική ευθύνη των κατηγορουμένων».
Κατά τη διάρκεια της δίκης, το δικαστήριο άκουσε στοιχεία από έναν ανώτερο αστυνομικό που κατέθεσε σχετικά με τη χρήση από τους κατηγορούμενους μιας υπηρεσίας κρυπτογραφημένων μηνυμάτων, της WhatsApp, για να μοιραστούν πληροφορίες σχετικά με την τοποθεσία και την κατάσταση των σκαφών που μεταφέρουν μετανάστες.
Ο δικαστής έκρινε ότι «μια ομάδα επικοινωνίας στο Διαδίκτυο δεν μπορεί να θεωρηθεί εγκληματική οργάνωση», λέγοντας: «Η αναμονή για τη διάσωση μιας ανθρώπινης ζωής δεν μπορεί να θεωρηθεί διευκόλυνση της παράνομης εισόδου. Κανείς από τους κατηγορούμενους δεν επιχείρησε να ενεργήσει με τέτοιο τρόπο ώστε να επιτρέψει σε κανέναν από τους μεταφερόμενους -πρόσφυγες ή άλλους- να αποφύγει τον έλεγχο των αρχών», πρόσθεσε.
Η Eve Geddie της οργάνωσης ανθρωπίνων δικαιωμάτων Διεθνούς Αμνηστίας δήλωσε: «Ελπίζουμε η σημερινή απόφαση να στείλει ένα ισχυρό μήνυμα στην Ελλάδα και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες ότι η αλληλεγγύη, η συμπόνια και η υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων πρέπει να προστατεύονται και να γιορτάζονται, όχι να τιμωρούνται».
Η υπόθεση εκκρεμούσε επί μια επταετία και είχε προκαλέσει δημόσιο έντονο διάλογο τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρώπη αφού κατηγορούμενοι μεταξύ των άλλων ήταν γνωστοί διασώστες μέλη ανθρωπιστικών οργανώσεων, όπως η Σάρα Μαρντίνι, ο Σον Μπίντερ και ο Νάσος Καρακίτσος.
